Azərbaycanda uşaq pulu ilə bağlı müzakirələr son illər getdikcə daha da aktuallaşıb. Gənc ailələr, sosial şəbəkə istifadəçiləri, hətta bəzi deputatlar bu məsələni tez-tez gündəmə gətirirlər. Bəs görəsən, Azərbaycanda niyə aylıq uşaq pulu verilmir? Bu, iqtisadi zərurətdir, yoxsa sosial siyasətin bir qərarı?
Mövcud vəziyyət nədir?
Hazırda Azərbaycanda hər doğulan uşaq üçün dövlət tərəfindən birdəfəlik müavinət ödənilir. Bu, əlbəttə ki, ailələrə ilkin maddi dəstəkdir, lakin bu məbləğ uzunmüddətli planlar üçün kifayət deyil.
Aylıq uşaq pulu isə 2006-cı ildən bəri ləğv olunub. O vaxtdan etibarən yalnız müəyyən kateqoriyalı ailələrə – şəhid ailələri, qazilər, aztəminatlı ailələr, əlil uşaqlar və çoxuşaqlı ailələrə müavinət verilir.
Maraqlıdır ki, 2026-cı il iyulun 1-dən etibarən 5 və daha çox uşağı olan ailələrə hər uşaq üçün 140 manat aylıq müavinət veriləcək. Ancaq bu, yalnız çoxuşaqlı ailələri əhatə edir. Bəs 1-4 uşağı olan ailələr? Onlar hələ də bu dəstəkdən kənardırlar.
Niyə uşaq pulu verilmir?
Bu suala bir neçə bucaqdan baxmaq lazımdır:
1. İqtisadi amillər: Dövlət büdcəsindən bütün uşaqlara aylıq müavinət verilməsi ciddi maliyyə yükü deməkdir. Rəsmi statistikaya görə, ölkədə 2 milyondan çox uşaq var. Hər birinə ayda 50-100 manat ödəniş etmək illik büdcəyə əlavə 1-2 milyard manat yük gətirər.
2. Sosial siyasətin istiqaməti: Dövlət daha çox hədəflənmiş yardımı üstün tutur. Yəni vəsait bütün uşaqlara yox, həqiqətən ehtiyacı olan ailələrə yönəldilir.
3. Demoqrafik təşviq mexanizmi: Bəzi ekspertlər hesab edir ki, uşaq pulu kimi ödənişlər ailələri daha çox uşaq sahibi olmağa təşviq etməkdənsə, asılılıq yarada bilər. Ancaq bu fikirlə razılaşmayanlar da çoxdur.
Cəmiyyət nə düşünür?
Sosial şəbəkələrdə gənc ailələr tez-tez qeyd edirlər ki, uşaq böyütmək, xüsusilə paytaxtda ərzaq, geyim, tibbi xidmət, təhsil xərcləri ilə bağlı çətinliklər günü-gündən artır. Birdəfəlik müavinət bu xərclərin qarşısını almağa kifayət etmir.
Eyni zamanda, qonşu ölkələrə (məsələn, Türkiyə, Rusiya, Gürcüstan) baxsaq, orada aylıq uşaq müavinəti sisteminin fəaliyyət göstərdiyini, bu ölkələrin demoqrafik artım və sosial rifaha önəm verdiklərini görərik.
Təkliflərimiz “Azərbaycan Vətənpərvərlər” İctimai Birliyi olaraq bu məsələ ilə bağlı bir neçə təklifimizi ictimaiyyətlə bölüşmək istəyirik:
· Pilot layihə: əvvəlcə aztəminatlı, çoxuşaqlı və şəhid ailələri üçün aylıq müavinət sistemi genişləndirilsin;
· Yaş həddi: uşaq pulu 3 yaşa qədər deyil, ən azı 6 yaşa qədər ödənilsin;
· Məbləğ artımı: müavinət inflyasiya səviyyəsinə uyğun olaraq hər il artırılsın;
· Rəqəmsal sistem: ailələr heç bir əngəl olmadan bu yardımı ala bilsinlər.
Nəticə:
Uşaq pulu təkcə maddi yardım deyil, gələcək nəslin sağlam, təhsilli, rifah içində böyüməsi üçün zəruri olan dövlət qayğısının bir hissəsidir. Bu gün uşaqlarına yatırım edən dövlət, sabahın ən güclü, ən savadlı nəslinə sahib olar.
Vətənpərvərlik təkcə döyüş meydanında yox, hər bir uşağın rahat böyüdüyü, hər bir ailənin çörəyinin bol olduğu cəmiyyət qurmaqdır.

Müəllif: Elvin Mahmudzadə
Vəzifə: “Azərbaycan Vətənpərvərlər” İctimai Birliyinin sədri
Tarix: 2026, 29 İyun